मार्गफ़लक केबिनमध्ये दडवलेली बस.

मार्गफ़लक दडवून केबिनमध्ये ठेवला म्हणून मार्ग दडत नाही.

म. का. औ.

न. ले. १४,

२०१२ -१३

नांदे. किनवट आगाराची (त्याकाळची) नवी कोरी बस माहूर - औरंगाबाद मार्गावर.

MSRTC's Central Workshops build buses with their calender starting from 01/06 every year. 01/06 is the MSRTC foundation day. The buses are built from 01/06 of every year till 31/05 of the next year.

This bus is the 14th Leyland bus built by Central Workshop, Aurangabad in 2012-13. This was captured on 06/06/2012 at Mahur. Brand new bus of Kinwat depot for Mahur - Aurangabad route. Before Mahur depot was created in Nanded division, all the buses originating from Mahur were catered by Kinwat depot which is just 50 kms from Mahur towards South East.

Though the bus is not yet ready with the display board, but the driver and the conductor brought it from the depot, parked it on the platform and the route board was seen hiding in the cabin to be displayed at its proper place, soon.

Mahur - Aurangabad Express service

Route length : 400 kms (Via Nanded)

MH - 20 / BL 1906

Kinwat depot, Nanded division.

Ashok Leyland CHEETAH model.

BS III emission standards.

Built at Central Workshop, Aurangabad.

Photographed at: Mahur bus stand.

Date: 6/6/2012, 18.20 hours.

जलद सेवेसाठी जुनी बस पाठवून खेळलेला जुगार.

 माहूर डेपोची जुनी बस जलद मार्गावर.

२०१२ चा फ़ोटो आहे पण तेव्हाही ही बस जुनीच होती. ७५ किमी अंतराच्या जलद मार्गासाठी पण ही बस देणे म्हणजे माहूर डेपोचा एक जुगारच होता. बसचे सगळ्या बाजूने फ़ोटोज मुद्दाम टाकलेत.

ही बस बघितल्यावर मला १९८० च्या दशकातल्या एका मार्गाची आठवण झाली. आज तो मार्ग आहे की नाही, मला माहिती नाही. यवतमाळ जलद मांडवी. मार्गे आर्णी - माहूर. या बसच्या मार्गफ़लकावर एका बाजूला "यवतमाळ - माहूर पर्यंत जलद - मांडवी" आणि दुस-या बाजूला "मांडवी - माहूर पासून जलद - यवतमाळ" असे लिहीले असायचे. अशा प्रकारची अर्धी जलद आणि अर्धी साधारण बस मी त्यानंतर पाहिली नाही.

Mahur, one of the "Shaktipeethas" in Maharashtra is also a paradise for Busfans. One can get buses from almost all parts of Maharashtra (Except Western Maharashtra and Konkan) over here.

Most of the long route buses travel throughout day and come to Mahur for night hault. These buses return next morning.

Some of the long route buses travel during night to reach Mahur early in the morning and wait for passengers to return to their places till evening and again travel during night to their respective destinations in Maharashtra.

Mahur depot in Nanded division also operates a few short distance routes like the one shown in these pictures.

Mahur - Yavatmal Express Service

Via Arni.

Route length 75 kms.

MH - 20 / D 6110.

Mahur depot, Nanded division.

Ashok Leyland CHEETAH model.

Built at Central Workshop, Aurangabad.

3 by 2 seating arrangements.

Total 54 seats (including 1 conductor seat)

Photographed at: Mahur bus stand.

Date: 6/6/2012, 18.10 hours.

I think this bus must have completed its codal life in MSRTC and would had been scrapped.

#msrtc

#msrtcphotos

#ashokleyland

#cheetahmodel

#Mahur

#nandeddivision

#mahurdepot

#expressservice

#ramkinhikar

#mh20dseries

#ashokleylandbus

विजयवाडा शेडचे "बार्बी डॉल" एंजिन.

गुलाबी आणि चंदेरी रंगसंगतीच्या या एंजिनांना "बार्बी डॉल" असे नामाभिधान आम्हा सर्व रेल्वे फ़ॅन्सकडूनच प्राप्त झालेले आहे. 

दक्षिण मध्य रेल्वेच्या विजयवाडा शेडकडे (खालील स्केच मध्ये दाखवल्याप्रमाणे) लाल आणि निळ्या रंगसंगतीतली पण WAM 4  प्रकारची एंजिने होती. गंमत म्हणजे लाल आणि निळा रंग उलट सुलट करूनही जी रंगसंगती येईल तशीही एंजिने विजयवाडा शेडकडे होती.

WAM 4 आणि त्यांच्या विविध रंगसंगती म्हणजे मज्जा मज्जा आहे नाही ?

South Central Railway's Vijaywada electric loco shed is one of the prominent loco sheds. Vijaywada ("Bezawada" as foreigners used to pronounce it. And hence the shed short form "BZA") is one of the important junctions on Chennai - Howrah and Chennai - Delhi route. It also has Diesel Shed.

BZA shed WAM 4 locos had distinct liveries. From Rust Red to Rust Red + Blue combination. Recently there was a trend in most of the loco sheds to paint its fleet of WAM 4s, WAG 5s and WAG 7s with Pink + Silver colour combination. This combination was popularly known as "Barbie Doll Livery" in railfans.

Now all WAM 4 s in BZA shed are decommissioned. There used to be Red + Blue livery as depicted in the sketch as well as exactly reverse to it (Red and Blue interchanged) by BZA shed.

BZA shed WAM 4 locos have hauled prestigious trains like Grand Trunk Express, Tamilnadu Express and Coromondel Express in past. We have seen BZA WAM 4 loco hauling Dakshin Express and Kazipet - Nagpur passenger here in Nagpur.

Drawing credit : Mrunmayi Ram Kinhikar

भुसावळ शेडची क्लासिक आणि नवीन रंगसंगती.

भारतातल्या मोठ्ठ्या एंजिन शेडसपैकी एक, भुसावळ शेड. एकेकाळी इतर सगळी शेडस रंगीबेरंगी एंजिने आणत असताना, भुसावळ शेड मात्र काळपट लाल रंगातली एकाच रंगसंगतीतली एंजिने आणताना पाहिली की बोअरींग वाटे. पण आता ही जुनी रंगसंगती "क्लासिक" म्हणून गणली जाते आणि त्याला मागणीही आहे. किती विचित्र असत ना माणसाचे मन ?

कुसुमाग्रजांनी लिहील्याप्रमाणे

व्योमातून उडताना ओढीतसे मज घरटे

अन उबेत त्या घरट्याच्या क्षुद्र तेच मज गमते.

अशी आपली सगळ्यांचीच अवस्था असते. एखाद्या गोष्टीची किंमत ती वस्तू दुर्मिळ झाल्याविना कळत नाही. ती वस्तू नाहीशी झाल्यावरच त्या वस्तूची ओढ जाणवते.

Bhusaval Shed in Central Railways used to home steam locomotives. In fact it used to be one of the biggest steam locomotives sheds in India.

After it was decided to decommission steam locomotives in India, Bhusaval shed homed electric locomotives.

It initially homed WAG 2 type of locomotives. Later it got WAM 4 locomotives in its fleet.

During our childhood, Bhusaval used to be a point of loco change for almost every trains coming in from Etarsi and Nagpur and going towards Mumbai. Mumbai - Bhusaval section was electrified in late 60 s. While Bhusaval - Nagpur - Durg section of Indian Railways was electrified in early 90 s.

Bhusaval shed WAM 4 used to have Rust Red livery with yellow band initially. This livery was matching with the coach livery at that time.

Later Bhusaval shed started painting its locomotives in Cream + Red livery.

Bhusaval shed also received a few locos transferred from Ajni shed in Central Railways.

Drawing credit to Mrunmayi Ram Kinhikar.

New liveried BSL shed's WAM 4.

नागपूर शहरातली शहर बस वाहतूक : इतिहास व सद्यस्थिती भाग १

 नागपूर शहरातली शहर बस वाहतूक : इतिहास व सद्यस्थिती भाग १

१९७० आणि १९८० च्या दशकात नागपूरची शहर बस वाहतूक (जी एस. टी. महामंडळाच्या ताब्यात होती) अगदी छान व नियमित होती. बहुतेक सगळी मध्यमवर्गीय मंडळी शहर बसने प्रवास करीत. बसेसचे वेळापत्रक अगदी नियमित होते. खाजगी वाहनांचा वावर आणि वापर कमी होता. सिव्हील लाईन्स मधल्या केंद्रीय आणि राज्य सरकारी कार्यालयांमध्ये काम करणा-या नोकरदार वर्गासाठी सकाळी  नऊ साडेनऊच्या सुमारास नागपुरातील विविध भागांमधून खास "ऑफ़िस फ़े-या" निघत असत. "अयाचित मंदीर ते जिल्हा कार्यालय", "नंदनवन ते तहसिल कचेरी" किंवा "जुना सुभेदार ले आऊट ते डीएजीपीटी" अशा विशेष बस असत. संध्याकाळी ऑफ़िसेस सुटल्यानंतर तशाच फ़े-या या नोकरदारांना घरापर्यंत सोडत असत. बसेस, त्यातले ड्रायव्हर्स, कंडक्टर्स सगळी मंडळी ठरलेली असत. 

त्याकाळी मोरभवन, अयाचित मंदीर आणि गांधीबाग ही मोठ्ठी शहर बस स्थानके होती. या ठिकाणी एस. टी. चे वाहतूक नियंत्रण अधिकारी तैनात असत. त्यांचा वचक असे. बसेस वेळापत्रकाप्रमाणे सुटत आहेत की नाहीत यावर त्यांचे लक्ष असे. आजसारखा खाजगी सेवेतला लंदफ़ंद कारभार नव्हता.  

बसेसवर पूर्ण मार्गफ़लक नसत. छोट्या चौरस आकाराच्या लोखंडी पाट्या एका गोलाकार तारेत गुंफ़लेल्या (स्पायरल बाईंडिंगसारख्या) असत. त्या काळ्या पाट्यांवर पांढ-या अक्षरांमध्ये बसचा नंबर आणि गंतव्य स्थान लिहीलेले असे. एक फ़ेरी मारून बस परत मूळ ठिकाणाला आली की हे नंबर्स बदलता येत असत. (स्पायरल बाइंडिंगच्या डायरीत आपण पाने उलटतो तसे). कारभार अगदी व्यवस्थित होता. पांढ-या पाट्यांवर लाल अक्षरे म्हणजे ऑफ़िस फ़ेरी किंवा जलद सेवेची बस हे दुरूनच ओळखू येत असे. 

त्याकाळातले प्रमुख मार्ग क्र. आणि आणि त्यांचे मार्ग यांची झलक.

मार्ग क्र. १ : अयाचित मंदीर ते श्रद्धानंद पेठ : मार्गे नटराज टॉकिज, नगारखाना, नरसिंग टॉकिज, गांधी गेट, टिळक पुतळा, आग्याराम देवी, कॉटन मार्केट, शनी मंदीर, आनंद टॉकीज, मुंजे चौक, झाशी राणी चौक, व्हेरायटी चौक, महाराजबाग, धरमपेठ पेट्रोल पंप (तेव्हा त्याला "धरमपेठ पेट्रोल पंप" असेच म्हणायचेत. "बोले पेट्रोल पंप" हे नाव १९९० च्या दशकात रूढ झाले.), धरमपेठ माता मंदीर, लक्ष्मी भुवन चौक, शंकरनगर, बजाजनगर, लक्ष्मीनगर आणि श्रद्धानंद पेठ शेवटचा बसस्टॉप. (सध्या असलेल्या तनिश्क पासून बस वळून परतीच्या प्रवासाला कल्याण ज्वेलर्स समोरच्या शेवटल्या बसस्टॉपवर उभी रहात असे.) ही बस परतीच्या मार्गावर टिळक पुतळ्यापासून लेक व्ह्यू लॉज, चिटणीस पार्क, बडकस चौक अशी परतत असे.

मार्ग क्र. २ : अयाचित मंदीर ते टेलिकॉम नगर: मार्गे नटराज टॉकिज, नगारखाना, नरसिंग टॉकिज, गांधी गेट, टिळक पुतळा, आग्याराम देवी, कॉटन मार्केट, शनी मंदीर, आनंद टॉकीज, मुंजे चौक, झाशी राणी चौक, व्हेरायटी चौक, महाराजबाग, धरमपेठ पेट्रोल पंप, लॉ कॉलेज चौक, गोकुळपेठ, लक्ष्मी भुवन चौक, शंकरनगर, गांधी नगर, श्रद्धानंद पेठ, माधवनगर, राणा प्रताप नगर आणि टेलिकॉम नगर शेवटला बसस्टॉप. (सध्या असलेल्या सोमलवार शाळा, खामला शाखेच्या थोडा अलिकडे.) ही बस परतीच्या मार्गावर टिळक पुतळ्यापासून लेक व्ह्यू लॉज, चिटणीस पार्क, बडकस चौक अशी परतत असे.

मार्ग क्र. ३ : अयाचित मंदीर ते स्वावलंबी / दीनदयाल नगर: मार्गे नटराज टॉकिज, नगारखाना, नरसिंग टॉकिज, गांधी गेट, टिळक पुतळा, आग्याराम देवी, कॉटन मार्केट, शनी मंदीर, आनंद टॉकीज, मुंजे चौक, झाशी राणी चौक, व्हेरायटी चौक, महाराजबाग, धरमपेठ पेट्रोल पंप, लॉ कॉलेज चौक, गोकुळपेठ, लक्ष्मी भुवन चौक, शंकरनगर, गांधी नगर, श्रद्धानंद पेठ, माधवनगर, गोपाल नगर (स्टॉप क्र. १, २ व ३. ही नावे अजूनही गोपाल नगरात अस्तित्वात आहेत. आता तिथून एकही बसमार्ग नसतानाही.), पडोळे हॉस्पिटल, स्वावलंबी नगर  क्र. १ व स्वावलंबी नगर शेवटला स्टॉप. सध्या असलेल्या छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्यापासून बस वळत असे व जोशींच्या चक्कीसमोरील शेवटल्या थांब्यावर परतीच्या प्रवासासाठी उभी रहात असे.) ही बस परतीच्या मार्गावर टिळक पुतळ्यापासून लेक व्ह्यू लॉज, चिटणीस पार्क, बडकस चौक अशी परतत असे.

मार्ग क्र. ४ :अयाचित मंदीर ते देवनगर : मार्गे नटराज टॉकिज, नगारखाना, नरसिंग टॉकिज, गांधी गेट, टिळक पुतळा, आग्याराम देवी, कॉटन मार्केट, शनी मंदीर, आनंद टॉकीज, मुंजे चौक, झाशी राणी चौक, व्हेरायटी चौक, महाराजबाग, धरमपेठ पेट्रोल पंप, धरमपेठ माता मंदीर, लक्ष्मी भुवन चौक, शंकरनगर, बजाजनगर, लक्ष्मीनगर. आठ रस्ता चौक, सुरेंद्र नगर, देव नगर (हल्लीचा देव नगर चौक) ही बस परतीच्या मार्गावर टिळक पुतळ्यापासून लेक व्ह्यू लॉज, चिटणीस पार्क, बडकस चौक अशी परतत असे.

मार्ग क्र. ५ :अयाचित मंदीर ते जयप्रकाश नगर : मार्गे नटराज टॉकिज, नगारखाना, नरसिंग टॉकिज, गांधी गेट, टिळक पुतळा, आग्याराम देवी, कॉटन मार्केट, शनी मंदीर, आनंद टॉकीज, मुंजे चौक, झाशी राणी चौक, पंचशील टॉकीज, लोकमत बिल्डींग, रहाटे कॉलनी, अजनी चौक, देव नगर, पांडे ले आऊट, जयप्रकाश नगर. ही बस परतीच्या मार्गावर टिळक पुतळ्यापासून लेक व्ह्यू लॉज, चिटणीस पार्क, बडकस चौक अशी परतत असे.

मार्ग क्र. ६ : पारडी / गांधीबाग ते बर्डी : मार्गे वर्धमान नगर, भावसार चौक, गांधीबाग बस स्थानक, अग्रसेन चौक, गीतांजली टॉकीज, मेयो हॉस्पीटल, रेल्वे स्टेशन, मानस चौक, टेकडी रोड, मूनलाईट फ़ोटो स्टुडियो.

मार्ग क्र. ७ : पारडी / गांधीबाग ते टेलिकॉम नगर: मार्गे वर्धमान नगर, भावसार चौक, गांधीबाग बस स्थानक, अग्रसेन चौक, गीतांजली टॉकीज, मेयो हॉस्पीटल, रेल्वे स्टेशन, मानस चौक, टेकडी रोड, मूनलाईट फ़ोटो स्टुडियो, महाराजबाग, धरमपेठ पेट्रोल पंप, लॉ कॉलेज चौक, गोकुळपेठ, लक्ष्मी भुवन चौक, शंकरनगर, बजाजनगर, लक्ष्मीनगर श्रद्धानंद पेठ, माधवनगर, राणा प्रताप नगर आणि टेलिकॉम नगर शेवटला बसस्टॉप. (सध्या असलेल्या सोमलवार शाळा, खामला शाखेच्या थोडा अलिकडे.)

मार्ग क्र. ३१ : गांधीबाग ते रघुजी नगर: मार्गे नंगा पुतळा चौक, सराफ़ा चौक, गांधी पुतळा, बडकस चौक, अयाचित मंदीर, नटराज टॉकीज, नगारखाना, (गोखले किराणा स्टोर्स समोरून डावीकडे वळत) राजवाडा, तुळशीबाग, रेशीमबाग चौक, सक्करदरा चौक, रघुजीनगर (सध्या्च्या छोट्या ताजबाद पर्यंत ही गाडी जाऊन तिथूनच परतीच्या प्रवासाला वळत असे.)

मार्ग क्र. ३२ : गांधीबाग ते अयोध्या नगर: मार्गे नंगा पुतळा चौक, सराफ़ा चौक, गांधी पुतळा, बडकस चौक, अयाचित मंदीर, नटराज टॉकीज, नगारखाना, (गोखले किराणा स्टोर्स समोरून डावीकडे वळत) राजवाडा, तुळशीबाग, रेशीमबाग चौक, तुकडोजी पुतळा चौक, जुना सुभेदार ले आऊट, शारदा चौक, अयोध्यानगर (लाडीकर राम मंदीर शेवटचा स्टॉप)

मार्ग क्र. ३३ : गांधीबाग ते दत्तात्रय नगर: मार्गे नंगा पुतळा चौक, सराफ़ा चौक, गांधी पुतळा, बडकस चौक, अयाचित मंदीर, नटराज टॉकीज, नगारखाना, (गोखले किराणा स्टोर्स समोरून डावीकडे वळत) राजवाडा, तुळशीबाग, रेशीमबाग चौक, तुकडोजी पुतळा चौक, सोमवारी क्वार्टर्स, (छोट्या ताजबादच्या थोडे आधी उजवीकडे वळून, सध्याच्या संजुबा शाळेजवळून) दत्तात्रय नगर. (या गाड्याच्या दिवसभरातून मोजक्याच फ़े-रा होत असत.)

मार्ग क्र. ३४ : गांधीबाग ते रघुजी नगर: मार्गे नंगा पुतळा चौक, सराफ़ा चौक, गांधी पुतळा, बडकस चौक, अयाचित मंदीर, नटराज टॉकीज, नगारखाना, (गोखले किराणा स्टोर्स समोरून डावीकडे वळत) राजवाडा, तुळशीबाग,(नाग नदीच्या पुलानंतर लगेच डावीकडे वळून ग्रेट नाग रोडने) गणेश नगर, होमिओपॅथिक कॉलेज, मयूर मंगल कार्यालय, संगम टॉकीज चौक, तिरंगा चौक, सक्करदरा चौक, रघुजी नगर.

मार्ग क्र. ७६ : रघुजी नगर ते बर्डी / वायुसेना नगर : मार्गे सक्करदरा बाजार, आयुर्वेदिक कॉलेज, ईश्वर देशमुख कॉलेज, हनुमान नगर, मेडीकल कॉलेज, टीबी वॉर्ड, रेल्वे मेन्स शाळा, अजनी स्टेशन, कॉंग्रेस नगर, धंतोली , मुंजे चौक, झाशी राणी चौक, धनवटे रंग मंदीर, हडस हायस्कूल, शंकर नगर चौक, लक्ष्मी भुवन चौक, रामनगर चौक, रवीनगर चौक, रवीनगर कॉलनी, सी पी क्लब, टी व्ही टॉवर, वायुसेना नगर

मार्ग क्र. ८० : नंदनवन ले आऊट ते वर्मा ले आऊट / बर्डी: नंदनवन ले आऊट, मयूर मंगल कार्यालय, शारदा चौक, संगम टॉकीज चौक, तेलघाणी, देवांजली / पुष्पांजली बिल्डींग्ज, रेशीमबाग, तुळशीबाग, राजवाडा, नरसिंग टॉकीज, गांधीगेट, टिळक पुतळा, आग्याराम देवी, कॉटन मार्केट, शनी मंदीर, आनंद टॉकीज, मुंजे चौक, झाशी राणी चौक, धनवटे रंग मंदीर, हडस हायस्कूल, शंकर नगर चौक, गांधी नगर, वर्मा ले आऊट. ही बस परतीच्या मार्गावर टिळक पुतळ्यापासून लेक व्ह्यू लॉज, चिटणीस पार्क, बडकस चौक, केळीबाग रोड, श्रीरंग ज्वेलर्स, महाल चौक अशी परतत असे.

त्याकाळी दर बुधवारी (नगारखाना आणि महाल सुतिकागृहाजवळ बुधवार बाजार भरलेला असल्यामुळे) या बसेस तुळशीबागेतून सी पी ऍण्ड बेरार कॉलेजसमोरून वळून सोनबाजीच्या वाडीसमोरून वळून नटराज टॉकीजकडे येत असत. त्या काळात फ़ारशी वाहतूक नसल्याने नगारखान्याकडून गोखले किराणा स्टोर्ससमोरून आणि नगारखान्याच्या मागून (नितीनजी गडकरींच्या घराकडून) शिवाजी सायकल स्टोर्सकडे वळताना चिंचोळ्या गर्दीतूनही मोठ्ठ्या बसेस लीलया वळत असत. आज साधी चारचाकी तिथून वळवायची म्हटले तर घाम फ़ुटतो.

मध्यमवर्गीय सहकुटुंब बसने प्रवास करीत असत. ७६ क्रमांकाच्या रूटवर रघुजीनगर ते बर्डी मार्गावर १९८६ ते १९९३ पर्यंत डबल डेकर गाड्याही धावल्या होत्या. इनमिन दोन गाड्या  MCU 9803 आणि MCU 9804 नागपूर शहर बस सेवेसाठी आलेल्या होत्या. बर्डीवरून विमानांच्या येण्याजाण्याच्या वेळांवर विमानतळाची फ़ेरी पण असायची. दोन विमाने सकाळी आणि दोन विमाने संध्याकाळी असे वेळापत्रक होते. या बसेसमधून कुणी विमानप्रवास करणारे प्रवासी जात नसत. विमाने पहायला विमानतळावर जाणारे आमच्यासारखे हौशी प्रवासी या बसेस मधून जात आणि परतत असत. या मार्गावर एकाला एक जोडून असलेली जोड बस पण धावत असे. अशीच जोड बस बर्डी - हिंगणा या मार्गावर पण धावत असे. लांबचलांब आणि वळणे नसलेला मार्ग हा जोडबससाठी आवश्यक असावा. फ़क्त गंतव्य स्थानावर वळण घेण्याची गरज असलेले मार्ग म्हणून हे दोन मार्ग जोडबसचे होते. १९८५ च्या आसपास या जोड बसेस नागपूर शहर बस वाहतुकीतून काढून घेण्यात आल्या.

नागपूर शहर बस वाहतुकीतला खाजगी कंत्राटदारांचा कशाचाही घरबंध नसलेला आताचा कारभार पाहिला म्हणजे जुने सोनेरी दिवस प्रकर्षाने आठवितात. 

- एक जुना नागपूरकर बसफ़ॅन, राम किन्हीकर

भिलाई शेडचे Ice Cream रंगसंगतीतले WAM 4.

 भारतात पहिले WAM 4 प्रकारचे एंजिन 20400 नंबरचे दक्षिण पूर्व रेल्वेच्या भिलाई शेडलाच मिळाले होते. "रजत आभा" असे त्याचे नामकरणही चित्तरंजन एंजिन कारखान्याने केलेले होते.

March 1971 : First WAM 4 type of locomotive joined Indian Railway Service. It was named as " Rajat Abha" and was allotted to Bhilai shed in South East Railway. The road number of the locomotive was 20400.

These 3850 hp locomotives used to run with 120 kmph as maximum speed.

They hauled Rajdhanis, Shatabdis and many Super Express trains from 1971 till 2015.

With newer generation's faster, more powerful WAP 4, WAP 5, WAP 7 type of locomotives, these WAM 4 locomotives have to take a back seat and finally in January 2019, the last running WAM 4 was taken off track.

These WAM 4 were painted with various liveries by the various loco sheds they were allotted to.

One such livery is Bhilai shed's ICE CREAM livery.

Drawing credits: Mrunmayi Ram Kinhikar

इकडे आड तिकडे विहीर आणि गरीब बिच्चारे पुरूष

 परम पूजनीय ब्रम्हचैतन्य महाराज म्हणतात की विशिष्ट वयानंतर गृहस्थाने आपल्याच संसारात पाहुण्यासारखे रहावे, अजिबात संसारचिंता न करता अलिप्त जगावे.

सध्या लाॅकडाऊनमुळे घरात असल्याने घरात आणि विशेषतः स्वयंपाकघरात अस्मादिकांचा वावर आणि लुडबूड वाढलेली आहे. एखादी भाजी, वरण फोडणीला टाकणे, एकवेळेची भांडी घासून टाकणे वगैरे.

आज सकाळपासून परम पूजनीय महाराजांच्या उपदेशानुसार घरात पाहुणेपणाची भूमिका घेऊन "हे करू का गं ? ते करू का गं ?" असे प्रश्न गृहस्वामिनीला विचारून विचारून कामे सुरू केलीत. सगळ्यात मुख्य म्हणजे सकाळी आणि संध्याकाळी "स्वयंपाक काय करू ?" या प्रश्नाला उत्तरच दिले नाही. खूपच आग्रहानंतर "बघ, तुला जे वाटेल ते कर. माझा काही विशेषाग्रह नाही." असे मोघम उत्तर दिले. आणि काय सांगू...?

प्रचंड गैरसमज झाला हो. मला घरातली कामे करण्याचा एकूण कंटाळा आलेला असावा असा निष्कर्ष better half ने काढला.

आता काय करावे ? कुणीतरी "गरीब बिच्चारे पुरूष" म्हणूनच ठेवलेले आहे. सरळ प्रवृत्तीने घरात कामे करावीत तर ती "लुडबुड" ठरते आणि निवृत्त मनाने, पाहुण्यासारखे घरात वावरावे म्हटले तर तो "जबाबदार्‍यांपासून पळ" ठरतो.

- "इकडे आड तिकडे विहीर" या म्हणीचा यथार्थ अनुभव घेत असलेला एक प्रापंचिक, रामभाऊ निवृत्ते.