पाचव्या शतकाची कथा, स्टॅटिस्टिक चा खेळ आणि त्याचे आकलन

१८ सामने (18 Matches)

१८ डाव (18 Innings)

एकूण धावा ९९८ (Total runs 998)

सरासरी ५५.४४ (Average : 55.44)

सर्वाधिक धावा १८३ (Maximum 183)

५ शतके, ३ अर्धशतके. (5 Centuries, 3 Half Centuries)

ही कुण्या क्रिकेटरची आकडेवारी नाही. ही आकडेवारी आहे माझ्या १८ वर्षांच्या ब्लॉग प्रवासाची. यावर्षी आजच ब्लॉगपोस्टसचे एका वर्षात गाठलेले पाचवे शतक पूर्ण झाले. अजून वर्षातला जवळपास अर्धा कालावधी बाकी आहे त्यामुळे हे आकडे निश्चितच बदलणार आहेत, यात वाढच होणार आहे. पण शतक झाल्यानंतर नवीन गार्ड घेताना बॅटसमन ज्याप्रमाणे पॅव्हेलियनकडे बॅट उंचावून अभिवादन करतो आणि नवीन गार्ड घेऊन पुढल्या खेळाला सुरूवात करतो त्याप्रमाणे यावर्षीचे हे ब्लॉगपोस्टसचे शतक पूर्ण केल्यावर आपणा सर्वांना अभिवादन करण्याचे मी ठरविले आहे. 

१८ वर्षांपूर्वी डिसेंबरला हा ब्लॉग सुरू करायचे ठरविले तेव्हा माझ्या बस आणि रेल्वे फ़ॅनिंगच्या छंदाबद्दल व्यक्त होण्यासाठी एक मुक्त व्यासपीठ असावे हा हेतू होता. त्यावेळी मी ऑरकूट या समाजमाध्यमावर होतो. माझ्या अभिव्यक्तीचे एक माध्यम म्हणून मी या समाजमाध्यमांवर असायचो. स्वतःचे विचार मांडणे, त्या धारेशी समविचारी मंडळी गोळा करीत फ़िरणे हा या समाजमाध्यमांवर असण्याचा मुख्य हेतू. नंतर नंतर अनुभव वाढत गेलेत. बस आणि रेल्वे फ़ॅनिंग व्यतिरिक्त इतरही विषयांवर लेखन होत गेले. माझे स्वतःचे क्षितीज विस्तारले. अनुभवांना एक प्रकारचा पोक्तपणा येत गेला, तो अभिव्यक्तीत दिसत गेला. वर्षाला सरासरी ५५ पोस्टस म्हणजे साधारण एका आठवडाभरात एक पोस्ट या स्ट्राईकरेटने मी गेली १८ वर्षे लेखन करत आलेलो आहे.

नंतर फ़ेसबुक आले आणि माझी अभिव्यक्ती तिथे व्यापकपणे प्रगट होऊ लागली. त्याचबरोबर व्हॉटस ॲपमुळे माझा ब्लॉग मी खूप जास्त वाचकांपर्यंत पोहोचवू लागलो. प्रतिसाद मिळत गेला. ब्लॉगची वाचने वाढू लागलीत. लिहीण्याचा हुरूप वाढला. २०२०, २०२१, २०२२ आणि २०२३ या चार वर्षांमध्ये मी माझ्या ब्लॉगपोस्टसची सलग चार शतके ठोकलीत. काही कारणांनी २०२४ आणि २०२५ या मधल्या दोन वर्षांमध्ये ब्लॉगची शतके पूर्ण होऊ शकली नाहीत. पण अर्धशतके मात्र आरामात पूर्ण केलीत.

यावर्षी मात्र अचानकपणे जानेवारी महिन्यापासूनच आमच्या सुरपाखरू गटावरील लिखाणाच्या निमित्ताने लिखाणाची लय लागली आणि भट्टी जमून आली. यावर्षी ऑगस्ट महिन्यातच लिखाणाचे शतक फ़ळ्यावर लागले गेलेत.

यानिमित्त वर्षे आणि त्यात लिहील्या गेलेले ब्लॉग्ज याचा एक ग्राफ़ काढण्याचा प्रयत्न केला. तो खाली दिल्याप्रमाणे.

या ग्राफ़मध्ये चढ उतार दिसताहेत. हो नं ? "जीवनात चढ उतार फ़ार महत्वाचे असतात. मॉनिटरवरची सरळ रेषा हे जीवन संपल्याचे दाखवते." वगैरे मोटिव्हेशनल स्पीचेसमधली वाक्ये स्वतःच स्वतःला ऐकवली पण मनाचे समाधान होईना. मग हेच आकडे वेगळ्या पध्दतीने सादर करण्याचे ठरवले. वर्षे आणि ब्लॉगपोस्टसची एकूण संख्या असा ग्राफ़ मांडला. आता मात्र चढती कमान दिसू लागली. Lies, Damn Lies and Statistics are always in ascending order असे कुणीतरी म्हणतात त्याची प्रचिती आली. आकडेवारी तीच पण तिचे स्वरूप बदलले की ती लोभसवाणी, सादर करण्याजोगी सुदृढ दिसू लागते याचे हे प्रत्यंतर.

असो. अगदी लवकरच आणखी एक मोठा टप्पा माझा ब्लॉग गाठणार आहे. तेव्हा पुन्हा या सगळ्या सादरीकरणासोबत पण वेगळ्या आकडेवारीनिशी भेटूच.

- वपुंच्या "स्टॅटिस्टिक मराठे" सारखा स्टॅटिस्टिक्स वर प्रेम करणारा गणितज्ञ, प्रा. वैभवीराम प्रकाश किन्हीकर.