Friday, August 30, 2019

दोन भिन्न व्यक्तीमत्वे

आमच्या सौभाग्यवती आणि आम्ही. दोन भिन्न व्यक्तीमत्वे.
कधी कार्यबाहुल्यामुळे देवपूजा करायला जमली नाही तर ती जबाबदारी आमच्या अर्धांगिनी पार पाडतात. आणि मग दुसर्‍या दिवशी मी देवपूजा करीत असताना मला उपदेशामृत सुरू होत.
काय आहे ? सौभाग्यवती देवपूजा करीत असताना पाण्याचा अगदी मोजका वापर करतात. देवांची अंघोळ वगैरे ही कमी पाण्यात. तसबिरीही एकदम ड्राय वाॅशने पुसल्यासारख्या करतात.
मी मात्र "उदंड जाहले पाणी, स्नानसंध्या करावया" या समर्थउक्तीची आठवण करीत सगळ्या देवांना अगदी मनसोक्त शाॅवर बाथ आणि तसबिरींनाही मनसोक्त अंघोळ घालतो. तिच्या जवळपास तिप्पट पाणी मला लागत आणि पूजा स्थानाच्या आसपास पाण्याची थोडी सांडउबड ही होते.
घरातल्या टापटिपीची ती भोक्ती असल्याने तिला ही सांडउबड आवडत नाही. नंतर सगळ तिलाच आवराव लागत म्हणा त्यामुळेही असेल.
"तू पूजा करताना इतक पाणी सांडतच कस रे?" हा तिचा नेहमीचा प्रश्न.
आता काय सांगू ? अघमर्षण विधीत "जलं नाविलोक्य क्षिप्त्वा" असतच, 
सहस्त्रनामात "किंचीद्जलम क्षिप्त्वा प्रार्थयेत" असतच.
हे तिलाही माहिती नाही अस नाही.
पण लग्न मुरल्यावर भांडणही चांगली मुरायला लागतात अस म्हणतात. त्यातलच हे घटकाभराच भांडण. पूजेपासून साधारण भोजनाच्या वेळेपर्यंत. भोजनसमयी मिटणार. थोड मजेमजेच. कृतककोपाच.
मी अशावेळी श्रीमदभागवताच्या दशमस्कंधाचा आधार घेतो.
भगवान श्रीकृष्ण रूक्मीणीची थट्टा करून नंतर ती चिडल्यावर समजूत घालताना म्हणतात, "प्रिये, रूक्मीणी, या जगात खरोखर सुख कशात असेल तर पत्नीच्या केलेल्या अशा थट्टामस्करीतच आहे. बाकी जग सगळे दुःखाने भरलेले आहे."
येथे आम्हाला भगवंतानेच अशा थट्टेचे परमिट दिले आहे, काय समजलेत ? (शेवटले वाक्य सानुनासिक सुरांमध्येच वाचावे)
— आपला श्रीकृष्णभक्त खोडकर गृहस्थ रामचंद्रपंत

Thursday, August 29, 2019

खादाड प्रवासी पक्षी

मी एक प्रवासी पक्षी आहे. तो सुध्दा थोडा खादाड.
पण ज्या प्रदेशात जातोय त्या प्रदेशाचे वैशिष्ट्यपूर्ण खाणे आपण खाल्लेच पाहिजे असा माझा आग्रह असतो.
कितीही छान छोले भटुरे मुंबईच्या हॉटेलमध्ये आपण खाल्ल्याची शेखी मिरवली तरी पठाणकोट स्टेशनवरच्या हातगाडीवरचे गरमागरम छोले भटुरे हे सरसच ठरतात.
आणि म्हणूनच " श्रीनगरला सुद्धा आम्ही आमच्या पर्यटकांना पुरणपोळीच जेवण दिल " किंवा " कन्याकुमारीत आमचा श्रीखंड पुरीचा बेत रंगला" असल्या पर्यटन कंपन्यांशी आणि त्यांच्या प्रवाशांशी आमचे गोत्र जुळत नाही. (पु. लं. च्या च कथाकथनाचा भाग घेऊन पुढे चालतो की ही मंडळी लक्ष्मी रोड पुणे आणि रानडे रोड, दादर च्या पुढे मनाने जायलाच तयार नसतात.)
अरे, जर श्रीनगरला जाऊन तिथेला राजमा भात खाल्ला नाही तर डाल लेक पाहिल्याच पारण होत नाही.
आणि तामिळनाडूत खास केळीच्या पानावर वाढले जाणारे डोसा, उत्तपम, इडली खाल्ली नाही तर आपण फ़क्त कन्याकुमारी डोळ्यांनी बघितल्याच पुण्य मिळत. अंगात तो लहेजा भिनत नाही.



Wednesday, August 28, 2019

मोबाइलोपवास.


आज सकाळी जरा घाईतच काॅलेजला निघालो आणि अर्ध्या रस्त्यातच लक्षात आले की अरे मोबाइल फोन घरीच विसरलो. परत फिरणे शक्यच नव्हते. मग सुरू झाला आठ तासांचा सक्तीचा मोबाइलोपवास.
पहिले पाच मिनिटे या कल्पनेनेच थोडा धास्तावलो. मग विचार करता करता लक्षात आल की मोबाइल जवळ येण्यापूर्वीच्याही युगात आपण जगत, नोकरी करत होतोच की. हे व्यवधान आपणच आपल्यामागे लावून घेतलय आणि आता त्याच्या इतके अधीन झालोय की त्याशिवाय दिवस अपूर्ण वाटतोय.
हळूहळू मोबाइलोपवासाचे फायदे लक्षात यायला लागले. संध्याकाळपर्यंत अगदी तणावमुक्त आनंदी जीवन जगलो.
संध्याकाळी घरी आल्यावर मात्र धाव घेत मोबाइल हस्तगत केला. हरवलेला जिगरी दोस्त नव्याने भेटल्यासारख वाटल.
गेल्या तीन चार वर्षांपासून, वर्षातून एक दिवस संपूर्ण मौनाचा प्रयोग मी करून बघितला आहे. आता ह्या मोबाइलोपवासाचा प्रयोगही अधेमधे करून बघायला हरकत नाही असे वाटून गेले.
काय म्हणताय ?

Tuesday, August 27, 2019

मी: एक मराठीप्रेमी

फावल्या वेळात "नॅशनल जिओग्राफिक" चे अभ्यासपूर्ण कार्यक्रम पहायला मला आवडतात. खाली एक खूप छोट्या अक्षरांमधली पट्टी सरकत असते. त्या पट्टीवर "हा कार्यक्रम इंग्रजी, हिंदी, तेलुगू, तामिळ आणि बंगाली भाषेत उपलब्ध आहे" असा मजकूर असतो. हजार वर्षांपूर्वीची आणि आज जवळपास दहा कोटी लोक बोलत असलेली माझी मराठी या ज्ञानयज्ञात का नाही ? याच अपार दुःख मला होत असत.
दरवर्षी कोट्यावधी रूपयांच्या शासकीय अनुदानाची (म्हणजे सर्वसामान्यांच्याच पैशाची) भीक मागून दीड दोन दिवस मिरवणारे हे साहित्य संमेलनवाले काय फक्त अध्यक्षीय निवडणूक आणि अध्यक्षीय भाषणांपुरतेच उरलेत का ? {बर एव्हढ्या लटपटी खटपटी, उठाठेवींनंतर ते "विद्वत्तापूर्णवगैरे (खिक..) भाषणही संध्याकाळपर्यंत अध्यक्षांसकट सगळ्यांच्या विस्मृतीत जात.}

कशाला हवाय तो तथाकथित "साहित्य संस्कृती वगैरे मंडळां"चा पांढरा हत्ती ?
मराठी भाषेतून, शाळांमधून जागतिक दर्जाचे ज्ञान मिळाले तरच पुढची पीढी मराठीकडे येईल अन्यथा पुढच्या सत्तर पंच्याहत्तर वर्षात मराठी भाषा संपण्याची लक्षणे आहेत हे लक्षात न घेता आपण शहामृगासारखी चोच खुपसून का बसलो आहोत ?
यापूर्वीच्या आणि याही शासनाच्या शैक्षणिक धोरणात (अर्थात असे काही असल्यास. तसे दृष्टीपथात आजवर आलेले दिसत नाही.) या गोष्टीचा साधा विचारही नाही. नुसते पोकळ, बेगडी प्रेम दाखवून उपयोग नाही रे, बाबांनो.

Monday, August 26, 2019

टेलीकॉलिंगवाल्याची गोची : एक खरा अनुभव

एक अगदी खरा संवाद.
(कार्यालयात कार्यालयीन चर्चेत गर्क असताना)
अचानक फोन: "सर, हम अलानेफलाने बँकसे बात कर रहे है. आपको गलानेफलाने रूपयोंका कर्जा मंजूर हो गया है."
(अशावेळी "माझा नंबर तुम्ही कसा मिळवलात ?"वगैरे प्रश्नांना कशी उत्तरे येतात याचा भरपूर मनस्तापात्मक अनुभव गाठीशी असलेला) मी स्पष्ट मराठीत सुरू करतो.
मी: कृपया मराठीत बोलाल का ?
फोन : क्यो सर?
मी :(आवाजात शक्य तेव्हढा भाबडेपणा आणत) मला हिंदी येत नाही हो.
फोन : तो सर, कौनसी भाषाए आपको आती है ?
मी : (त्या भुक्कड बँकेच्या भुक्कड काॅलसेंटरच्या कर्मचार्‍यांची भाषिक पातळी माहिती असल्याने) मला मराठी, इंग्रजी, फ्रेंच आणि जर्मन या चारच भाषा येतात.
फोन तिकडूनच हताशेने कट होतो. आणि आत्तापर्यंत गांभीर्यपूर्ण वातावरणात चाललेल्या कार्यालयीन चर्चेत हास्यस्फोट होतो.

Sunday, August 25, 2019

रामराज्याची संकल्पना

"नृशंस कुणी ना,

कुणी ना नास्तिक,

अतृप्तीचा कुठे न वावर,

नगरी, घरी, अंतरी."


ही खरी रामराज्याची संकल्पना आहे.

"जो जे वांछिल, तो ते लाहो" 
इतकीच ही कल्पना सुध्दा कलियुगात भाबडी आणि अशक्य वाटेल.
पण
विचार करून पहा, या दृष्टीने समाजाची पाऊले पडत गेलीत तर किती कल्याणाचे होईल ?
आणि विचार केलात तर तो प्रत्यक्षात आणायला मार्गही सुचेल.

Saturday, August 24, 2019

अध्यात्मिक व्यक्तीच पण जरा वेगळ्या

आजकाल सार्वजनिक समारंभात ( लग्न, मुंज वगैरे ) काही काही भगिनीवर्ग एव्हढा मेकपचा थर फासतात...
... की आणखी फक्त एक पावडरचा पफ जर यांनी फिरवला...
...तर हॅलोजन दिव्यात काढलेल्या यांच्या फोटोत चेहेर्‍याऐवजी फक्त पांढरा प्रकाशच (अध्यात्मिक माणसासारखा) फाकेल की काय अशी मला दा...ट शंका येते.